Η τριπλή κρήνη της Ολυμπιάδος
Οθωμανικές κρήνες – Η τριπλή κρήνη της Ολυμπιάδος
Κακώς χαρακτηρίζουμε «πρωτοβουλία» μια τυπική, αυτονόητη διαδικασία, όπως είναι η συντήρηση ιστορικών μνημείων, ειδικά στην Άνω πόλη, αλλά η πολυετής εγκατάλειψη μας οδηγεί εύκολα σε αυτή την άστοχη διαπίστωση. Οι ευρωπαϊκές πόλεις είναι υπερήφανες για τις «παλιές» πόλεις τους και επενδύουν σταθερά σε συντήρηση και ανάδειξη, και ο κόσμος ενστερνίζεται τη σπουδαιότητα και ενισχύει ως επισκέπτης, ενώ στην Άνω πόλη έχει καταντήσει άθλος η πολυετής διαμονή.
Κρήνη οδού Πολιορκητού
Μπορεί η συντήρηση και επαναλειτουργία Οθωμανικών κρηνών να ξεκίνησε με τις εύκολες περιπτώσεις, έρχεται όμως και η ώρα αξιοποίησης των επί δεκαετίες παραμελημένων κοσμημάτων της Άνω πόλης. Στα ευχάριστα τώρα: ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο η συντήρηση και παράδοση της Οθωμανικής κρήνης επί της οδού Δημητρίου Πολιορκητού.
Στην εκδήλωση εγκαινίων παραβρέθηκε και η Υπουργός Πολιτισµού, κυρία Μενδώνη, την όποια είχαμε τη χαρά να συναντήσουμε και να της παραδώσουμε κάποιες σημειώσεις με τα προβλήματα της περιοχής.
Η τριπλή, Οθωμανική κρήνη της Ολυμπιάδος
Ελάχιστα γνωρίζαμε για αυτή την υπέροχη κρήνη. Κυρίως ότι βρέθηκε ως μέρος εξωτερικού τοίχου οικίας, ακριβώς απέναντι από την τωρινή της θέση. Πέπλο μυστηρίου καλύπτει τη διαδικασία κατά την οποία κατάφερε ο εργολάβος να τη μεταφέρει απέναντι ώστε να συνεχίσει την ανέγερση οικοδομής, όπως και μια πρόσφατη πληροφορία ότι πρέπει να επιλυθεί το ιδιοκτησιακό καθεστώς της. Καθώς φαίνεται, ανήκει σε ιδιώτη το μέρος που τοποθετήθηκε (;).
Εργασίες αποκατάστασης από την Εφορεία Αρχαιοτήτων – Αποκλειστικό ρεπορτάζ
Το SoliQ report magazine επισκέφθηκε το σημείο κατά την έναρξη των εργασιών αποκατάστασης της Κρήνης της οδού Ολυμπιάδος από την Εφορεία Αρχαιοτήτων και μίλησε με τον αρμόδιο συντηρητή Αρχαιοτήτων κύριο Αναστάσιο Μπουκουβάλα, τον οποίο ευχαριστούμε θερμά για τις χρήσιμες πληροφορίες.
Η συγκεκριμένη κρήνη είναι τριπλή, έχει δηλαδή 3 γούρνες ώστε να εξυπηρετεί ταυτόχρονα περισσότερους κατοίκους. Αυτό δείχνει και τον κεντρικό χαρακτήρα της ευρύτερης περιοχής, η οδός ήταν πολυσύχναστη και η κρήνη σημαντική.
Το νερό, η Πηγή της Ζωής
Όπως μας πληροφορεί ο ειδικός συντηρητής, δείχνει καθαρά ότι είναι Οθωμανικής περιόδου, οι Οθωμανοί θεωρούσαν ότι το νερό είναι η πηγή της ζωής, οπότε πολλοί ευγενείς πλήρωναν χορηγία για να κατασκευαστούν δημόσιες κρήνες. Αν δείτε τους τουρίστες από Τουρκία που επισκέπτονται τη Θεσσαλονίκη, ψάχνουν να βρουν τις κρήνες. Η αραβική αφιέρωση στη μαρμάρινη πλάκα είναι πιθανώς το κείμενο που αφορά τον δωρητή της συγκεκριμένης κρήνης: θα αναγνωστεί στο επόμενο διάστημα. Χρησιμοποιούσαν συχνά στην κατασκευή μαρμάρινη σαρκοφάγο ρωμαϊκής εποχής και οι ανάγλυφες πλάκες είναι μάλλον δεύτερης χρήσης. Από πάνω σκάλισαν επιγραφές.
Τεχνικά στοιχεία κατασκευής της τριπλής κρήνης της Ολυμπιάδος
Χρησιμοποίησαν σιδερένιους συνδέσμους για να ενώσουν τα δύο κομμάτια μαρμάρου και, για να διατηρηθεί η σιδερένια καβίλια, έριχναν γύρω γύρω μολύβι το οποίο είναι πολύ ανθεκτικό στην οξείδωση, έχει ακόμα ίχνη, μια τεχνική που χρησιμοποιήθηκε ακόμα και στην Ακρόπολη. Το θέμα στο ανάγλυφο έχει σχέση με τη ζωή, σύμβολα που κάτι δείχνουν, λουλούδια, δέντρα και πουλιά. Διακρίνουμε στις πέτρες κοχύλια, απολιθώματα, είναι πετρώματα σχηματισμένα από ιζηματογενή καθίζηση, βλέπουμε τα όστρακα, μαζεύτηκαν πέτρες από τη θάλασσα, γι’ αυτό και έχουν στο σύνολο, το χρώμα της άμμου, παρόλο που η κρήνη βάφτηκε πολλές φορές κατά τη λειτουργία της. Ήταν μαλακές πέτρες, βλέπουμε και τις χαράξεις από πέλεκυ.
Θηραϊκή Γη
Το κονίαμα που χρησιμοποιήθηκε είναι άσπρο, είχαν ασβέστη, ποζολάνη, δηλαδή Θηραϊκή Γη, ηφαιστειακό χώμα. Αυτό ήταν το τσιμέντο της εποχής. Το χρησιμοποιούσαν ήδη στη Ρωμαϊκή Εποχή για να συγκολλήσουν, να δέσουν τα πετρώματα με ασβέστη και βοτσαλάκια. Στα ανοίγματα, ίσως βάζανε φαναράκια φωτισμού.
Σε αναμονή της ολοκλήρωσης συντήρησης Οθωμανικών κρίνων Άνω πόλης.
Κλείνουμε το ρεπορτάζ μας με τις τελευταίες εργασίες από την ΕΥΑΘ και τη Διεύθυνση Αρχαιοτήτων, ευχαριστώντας θερμά τον Τάσο. Αναμένουμε την ολοκλήρωση του έργου.
Ο Αναστάσιος Μπουκουβάλας είναι συντηρητής Αρχαιολογικών Ευρημάτων και Έργων Τέχνης και έχει πολυετή εμπειρία στην συντήρηση κεραμικής, την τεχνολογία κατασκευής κεραμικής όλων των περιόδων της ιστορίας της τέχνης, των πρώτων υλών και των τεχνικών εφαρμογής τους.
Δημοσιεύθηκε στο τεύχος Ν.2 του SoliQ report που ήδη κυκλοφορεί. Αποκλειστικό ρεπορτάζ. Φωτογραφίες: Διονύσης Ντισό
